1405 / 06 / 09
نحوه تشخیص میلگرد تقلبی
میلگرد یکی از مهمترین مصالح در ساختمان سازی است که وظیفه اصلی آن،مقاومت در برابر نیروهای کششی و محکم نگه داشتن بتن است. استفاده از میلگردهای بیکیفیت یا تقلبی میتواند کل ساختمان را در معرض خطر جدی قرار دهد و خسارتهای مالی و جانی غیر قابل جبرانی به بار بیاورد. با توجه به نوسانات بازار آهن و وجود محصولات غیراستاندارد، شناخت نحوه تشخیص میلگرد تقلبی از اصل برای هر مهندس و سازنده ای ضروری است.
در این مقاله قصد داریم تمامی روشهای بررسی ظاهری، کارگاهی و آزمایشگاهی را مرور کنیم تا بتوانید با اطمینان خاطر کامل اقدام به خرید کنید.
چرا میلگرد تقلبی در بازار وجود دارد و خطرات آن چیست؟
میلگردهای تقلبی معمولاً از ضایعات آهن و شمشهایی ساخته میشوند که ترکیبات شیمیایی آنها مشخص نیست و در کارخانههای غیرمجاز تولید شدهاند. این محصولات هیچ استانداردی را رعایت نمیکنند و خطرات بزرگی را متوجه ساختمان میکنند.
به طور مثال باعث کاهش مقاومت سازه در برابر کشش و دچار شکستگی و شکنندگی در زمان وقوع زلزله میشوند. همچنین چون شکل آجهای این میلگردها استاندارد نمیباشد، به خوبی به بتن نمیچسبند و این موضوع باعث میشود میلگرد خیلی زود دچار زنگ زدگی و خوردگی شده و ساختار ساختمان از درون آسیب ببیند.
مهمترین روش ها برای تشخیص میلگرد تقلبی از اصل
شناسایی میلگرد استاندارد از نمونههای تقلبی مستلزم بررسی دقیق مشخصات فیزیکی، نشانههای حک شده و ارزیابیهای فنی است. روش های تشخیص عبارت است از:
بررسی علامت حک شده روی بدنه میلگرد
یکی از معتبرترین روشهای شناسایی اصالت میلگرد بررسی علائم برجسته روی بدنه آن است. کارخانههای معتبر نام یا علامت اختصاری خود را به همراه مشخصات دقیق فنی از جمله نوع تولید و نوع آج به صورت خوانا و برجسته بر روی میلگرد حک میکنند.
در مقابل محصولات فاقد این آرمها یا دارای علائم ناخوانا و مخدوش اغلب نمونههای غیراستاندارد و کارگاهی هستند. بنابراین برای حفظ سلامت سازه توصیه میشود پیش از تخلیه بار حتماً تطابق کد حک شده بر روی میلگرد را با مشخصات کارخانههای دارای استانداردهای مشخص کنترل نمایید.
کنترل پلاک شناسایی و برگه مشخصات
برای اطمینان از اصالت و کیفیت مصالح مصرفی در پروژههای ساختمانی بررسی دقیق مشخصات فنی محصولاتی که از کارخانه خارج میشوند از اهمیت ویژهای برخوردار است. هر بندیل میلگرد استاندارد مجهز به یک یا دو پلاک فلزی و مقاوم است که تمامی اطلاعات حیاتی از جمله نام و نشان تجاری تولید کننده، شماره ذوب، استاندارد تولید، سایز، وزن دقیق بندیل و تاریخ تولید روی آن درج شده است.
محصولات فولاد فیدار از جمله میلگردهای آن با برخورداری از این شناسنامه معتبر و پلاکهای شناسایی استاندارد خیال شما را از یک خرید آسوده و مطمئن راحت میکنند. چرا که فقدان این پلاک یا وجود نمونههای دست نویس و مخدوش همواره از نخستین نشانههای بارهای مشکوک و تقلبی در بازار محسوب میشود.
تطبیق وزن میلگرد با جدول اشتال
یکی از رایجترین شیوههای تخلف و تقلب در بازار آهن و مقاطع فولادی عرضه میلگردهای کم وزن یا سبکتر از حد استاندارد است که اغلب با استفاده از شمشهای ضایعاتی و نامرغوب تولید میشوند. برای بررسی وزن و انطباق فنی میلگرد میتوان وزن استاندارد هر متر آن را با استفاده از رابطه زیر محاسبه کرد:
وزن هر متر میلگرد بر حسب کیلوگرم = (قطر میلگرد بر حسب میلیمتر × قطر میلگرد بر حسب میلیمتر) ÷ ۱۶۲
در صورتی که وزن شاخه ۱۲ متری میلگرد خریداری شده بیش از ۵ درصد کمتر از محدوده مجاز تعیین شده در استاندارد ملی ایران باشد، محصول غیراستاندارد تلقی میشود و میتواند نشان دهنده کم فروشی یا تقلب در فرآیند تولید و عرضه باشد. از این رو توصیه میشود پیش از خرید وزن واقعی هر شاخه، مشخصات درج شده روی پلاک بندیل، گواهی آنالیز و تطابق محصول با استاندارد مربوطه به دقت بررسی شود.
ارزیابی رنگ و ویژگیهای ظاهری
شناسایی میلگرد باکیفیت و استاندارد نیازمند بررسی دقیق ظاهری آن است. یک میلگرد مرغوب به طور معمول دارای رنگی متمایل به خاکستری تیره یا مشکی مات است. در ارزیابی سطح مقطع وجود زنگ زدگیهای سطحی ناشی از رطوبت در صورتی که به عمق فلز نفوذ نکرده و یکپارچگی ساختاری آن را مخدوش نکرده باشد، معمولاً خللی در کیفیت نهایی ایجاد نمیکند. با این حال وجود زنگ زدگیهای عمیق همراه با پوسته شدن لایههای خارجی نشانگر افت کیفیت و فرسودگی محصول است.
علاوه بر رنگ و وضعیت سطحی بررسی وضعیت آجها نیز از اهمیت ویژهای برخوردار است. در میلگردهای استاندارد شکل گیری آجها باید کاملاً یکنواخت و دارای زوایای دقیق باشد. مشاهده هرگونه بینظمی در الگوی آجها یا کمعمق بودن آنها نشان دهنده استفاده از خط تولید غیراستاندارد است که میتواند عملکرد سازهای میلگرد را تحت تأثیر قرار دهد.
تست خمکاری و آزمایشهای مکانیکی
از جمله مهمترین ارزیابیها برای تشخیص اصل بودن میلگرد آزمون خم کاری میباشد که طی آن میلگرد استاندارد باید در زوایای تعیین شده بدون ایجاد هرگونه ترک یا شکستگی خم شود، در حالی که نمونههای تقلبی به دلیل عدم رعایت درصد مجاز کربن در حین خم کاری به سرعت دچار شکست میشوند.
همچنین انجام تست کشش به منظور اندازه گیری دقیق استحکام نهایی محصول بر اساس الزامات استاندارد ملی صورت میپذیرد تا رفتار مکانیکی آن در برابر بارهای وارده تضمین شود. در نهایت بررسی شیمیایی به روش کوانتومتری جهت سنجش دقیق میزان عناصر کلیدی مانند کربن، منگنز، فسفر و گوگرد انجام میگیرد تا از بهینه بودن ترکیب آلیاژی و خواص ساختاری محصول اطمینان حاصل شود.
خرید از فروشنده معتبر و استعلام اصالت
حتی با انجام دقیق تمامی بررسیهای فنی و آزمایشگاهی انتخاب فروشنده معتبر همچنان بهعنوان نخستین و مهمترین مرحله در پیشگیری از خرید میلگردهای غیراستاندارد یا تقلبی شناخته میشود. بنابراین توصیه میشود میلگرد مورد نیاز پروژه از نمایندگیهای رسمی یا فروشندگان دارای مجوز و سابقه معتبر تهیه شود.
پیش از نهایی کردن خرید لازم است کد رهگیری درج شده روی پلاک بندیل از طریق سامانه رسمی کارخانه تولید کننده استعلام شود تا اصالت محصول و مشخصات ثبت شده آن مورد تأیید قرار گیرد. مجموعه فولاد فیدار با ارائه اطلاعات شفاف درباره مبدأ تولید، مشخصات فنی و اسناد خرید امکان بررسی و اطمینان بیشتر مشتریان را فراهم میکند.
جمع بندی
تشخیص میلگردهای تقلبی در بسیاری از موارد به تجهیزات پیشرفته نیاز ندارد و با انجام مجموعهای از بررسیهای ساده اما دقیق امکان پذیر است. تطبیق آرم حکشده روی میلگرد با مشخصات کارخانه تولید کننده، بررسی پلاک بندیل و مقایسه وزن محصول با مقادیر مندرج در جدول اشتال میتواند بخش قابل توجهی از موارد تقلب یا مغایرت مشخصات را آشکار کند.
فولاد فیدار نیز با تأکید بر شفافیت در ارائه مشخصات فنی و اسناد محصول زمینه بررسی دقیقتر و اطمینان بیشتر خریداران را فراهم میسازد. با این حال در پروژههای بزرگ و سازههای حساس انجام آزمونهای تخصصی کشش و خمش در آزمایشگاههای معتبر به عنوان آخرین مرحله کنترل و اطمینان از کیفیت و عملکرد میلگرد توصیه میشود.
