بررسی مشخصات فنی پروفیل فولادی صنعتی

پروفیل فولادی صنعتی (معروف به قوطی صنعتی، پروفیل سنگین، قوطی ستونی یا پروفیل صنعتی سنگین) یکی از کلیدی ترین مصالح در پروژه های صنعتی بزرگ ایران است. این محصول از ورق های نورد گرم فولادی (اغلب گرید ST37-2 یا ST52-3) ساخته می شود و برای تحمل بارهای سنگین، نیروهای دینامیکی، خمشی و فشاری طراحی شده است. انتخاب نادرست پروفیل صنعتی نه تنها ایمنی سازه را به خطر می اندازد، بلکه می تواند منجر به افزایش چشمگیر هزینه های تعمیر، توقف تولید و حتی حوادث شود. بنابراین، خریداران باید فراتر از قیمت پروفیل صنعتی، به مشخصات فنی دقیق مانند ترکیب شیمیایی، مقاومت مکانیکی، تلرانس ابعادی و تطابق با استانداردهای ملی و بین المللی توجه کنند.

پروفیل فولادی صنعتی چیست و چه تفاوت هایی با پروفیل سبک دارد؟

پروفیل صنعتی به مقاطع توخالی مربع یا مستطیل (قوطی) با ضخامت معمولاً بالای ۲٫۵ تا ۳ میلی متر (تا ۱۶-۲۰ میلی متر در سایزهای بزرگ) گفته می شود. این پروفیل ها از ورق سیاه نورد گرم تولید شده و جوش درزی (معمولاً جوش القایی یا ERW) دارند. برخلاف پروفیل های سبک ساختمانی یا مبلی (ضخامت ۰٫۸ تا ۲ میلی متر)، پروفیل صنعتی برای کاربری های سنگین طراحی شده و ظرفیت باربری بسیار بالاتری دارد.

کاربردهای گسترده پروفیل صنعتی شامل موارد زیر است:
•    اسکلت اصلی سوله های صنعتی، سالن های تولید، انبارهای بزرگ و سردخانه ها
•    ستون ها و تیرهای اصلی در سازه های فلزی چندطبقه صنعتی
•    شاسی و فریم ماشین آلات سنگین، خطوط تولید، پرس های هیدرولیک و جرثقیل های سقفی
•    قاب های نگهدارنده تجهیزات دینامیکی مانند توربین ها، کمپرسورها و سیلوها
•    ساخت پل های فلزی صنعتی، عرشه ها، رمپ های بارگیری و سازه های دریایی سبک
•    پایه های بتنی-فولادی ترکیبی در پروژه های نفت، گاز و پتروشیمی
•    سازه های پشتیبانی خطوط لوله و انتقال مواد در کارخانه ها
هر پروژه صنعتی نیاز به محاسبات دقیق دارد؛ استفاده از پروفیل نامناسب می تواند باعث کمانش زودرس، ترک جوش یا تغییر شکل دائمی شود.

ترکیب شیمیایی و گریدهای رایج پروفیل صنعتی در ایران

ترکیب شیمیایی مستقیماً بر جوش پذیری، چقرمگی، مقاومت به خوردگی و رفتار تحت بار تأثیر می گذارد. عناصر اصلی:
•    کربن (C): معمولاً ۰٫۱۷-۰٫۲۵٪؛ افزایش آن استحکام را بالا می برد اما جوشکاری را سخت تر می کند.

•    منگنز (Mn): ۰٫۹-۱٫۶٪؛ بهبود چقرمگی و مقاومت کششی.
•    سیلیسیم (Si): ۰٫۱۵-۰٫۳۵٪؛ کمک به استحکام تسلیم و اکسیدزدایی.
•    فسفر (P) و گوگرد (S): حداکثر ۰٫۰۴۵٪ (در گریدهای مرغوب کمتر از ۰٫۰۳۵٪)؛ مقادیر بالاتر باعث تردی هیدروژنی و کاهش کیفیت جوش می شود.

گریدهای متداول بازار ایران:

•    ST37-2 معادل S235JR: گرید عمومی، جوش پذیری عالی، مناسب پروژه های متوسط صنعتی.
•    ST52-3 معادل S355JR: مقاومت بالاتر، چقرمگی بهتر در دماهای پایین، ایده آل برای بارهای دینامیکی و سازه های سنگین.
•    S275JR / S355J2: استاندارد اروپایی، کنترل کیفیت دقیق تر، گاهی در پروژه های صادراتی استفاده می شود.
در پروژه های با جوشکاری گسترده یا شکل دهی سرد، ST37 اقتصادی تر است؛ اما برای شاسی ماشین آلات یا سوله های بزرگ، ST52 اولویت دارد.

مقاومت مکانیکی پروفیل صنعتی (ارزش های کلیدی برای محاسبات)

1.    تنش تسلیم (Re یا Yield Strength): نقطه شروع تغییر شکل پلاستیک
ST37:۲۳۵-۲۴۰ MPa
ST52: ۳۵۵-۳۶۰ MPa
2.    تنش کششی نهایی (Rm یا Ultimate Tensile Strength)
ST37: ۳۶۰-۵۱۰ MPa
ST52: ۵۱۰-۶۸۰ MPa
3.    ازدیاد طول (A یا Elongation): معیار شکل پذیری
ST37: حداقل ۲۰-۲۶٪
ST52: حداقل ۱۶-۲۲٪
4.    سختی و رفتار خستگی: در بارهای تکراری (ماشین آلات)، ST52 مقاومت بهتری نشان می دهد.
برای محاسبات، همیشه از جدول اشتال یا استاندارد EN 10219 / DIN 2395 استفاده کنید.

تلرانس ابعادی و کنترل کیفیت در پروفیل صنعتی

تلرانس دقیق برای مونتاژ بدون مشکل ضروری است:
•    ضخامت: ±۸-۱۰٪ مثلاً ۶ میلی متر  ۵٫۴ تا ۶٫۶ میلی متر مجاز
•    ابعاد خارجی اضلاع: ±۱٪ حداقل ±۰٫۵ میلی متر
•    طول شاخه: ±۶ تا ±۱۰ میلی متر (طول استاندارد ۶ یا ۱۲ متر)
•    تاب و پیچش: حداکثر ۰٫۲٪ طول یا ۳ میلی متر در متر
•    زاویه گوشه: ۹۰° ±۱°
کنترل عملی: وزن شاخه را با باسکول دقیق اندازه بگیرید و با جدول وزنی استاندارد (جدول اشتال قوطی) مقایسه کنید. اختلاف بیش از ۳-۵٪ نشان دهنده مشکل در ضخامت یا کیفیت ورق است.

عوامل تعیین کننده قیمت پروفیل صنعتی در بازار ایران (بهمن ۱۴۰۴)

بر اساس آخرین استعلامات بازار (بهمن ۱۴۰۴):

•    قیمت پروفیل صنعتی به ازای کیلوگرم معمولاً بین ۶۵,۰۰۰ تا ۷۵,۰۰۰ تومان برای سایزهای متوسط ST37و تا ۸۰,۰۰۰ تومان برای ST52 سنگین متغیر است.
•    کارخانه های معتبر: فولاد مبارکه، کاویان، یزد، سپنتا، اطلس و پرشین فولاد.
•    عوامل مؤثر: نرخ ارز، قیمت بیلت جهانی، ضخامت و سایز (سنگین تر = گران تر)، حجم سفارش (عمده ارزان تر)، برند و نوسانات فصلی.

برای قیمت دقیق روز، حتماً از چند منبع معتبر استعلام بگیرید.

چک لیست کامل خرید بدون ریسک پروفیل صنعتی

•    دریافت Mill Test Certificate آنالیز شیمیایی و مکانیکی کارخانه
•    تطابق گرید با نقشه های محاسباتی و بارگذاری پروژه
•    اندازه گیری ابعاد و ضخامت با کولیس دیجیتال
•    کنترل وزن واقعی شاخه و مقایسه با جدول وزنی
•    بررسی ظاهری: عدم ترک، زنگ زدگی عمیق، یکنواختی جوش درزی
•    انتخاب تأمین کننده معتبر با سابقه تحویل به موقع

سوالات متداول خریداران پروفیل صنعتی

ST52 همیشه بهتر از ST37 است؟ خیر؛ در پروژه های با جوشکاری زیاد یا بودجه محدود، ST37 کافی و اقتصادی تر است.
چگونه وزن واقعی را چک کنیم؟ شاخه را وزن کنید و با فرمول تقریبی وزن = محیط × ضخامت × طول × چگالی (۷۸۵۰ kg/m³) مقایسه نمایید.
ضخامت بیشتر همیشه بهتر است؟ خیر؛ ضخامت باید دقیقاً بر اساس محاسبات مهندسی باشد. اضافه کردن غیرضروری فقط هزینه را افزایش می دهد.
تفاوت پروفیل صنعتی و قوطی ساختمانی چیست؟ پروفیل صنعتی ضخیم تر، سنگین تر و برای بارهای بالا؛ قوطی ساختمانی سبک تر و برای دیوارها و سقف های سبک.
جمع بندی 
پروفیل فولادی صنعتی قلب تپنده بسیاری از پروژه های صنعتی ایران است. انتخاب بر اساس قیمت تنها، ریسک بالایی دارد. ترکیب شیمیایی مناسب، مقاومت مکانیکی کافی تسلیم بالای ۳۵۰ MPa برای سنگین تلرانس ابعادی دقیق و گواهی کیفیت معتبر، عوامل اصلی ایمنی، دوام و بازگشت سرمایه هستند.
اگر در حال برنامه ریزی برای سوله سازی، ماشین سازی یا پروژه صنعتی هستید، حتماً مشخصات فنی را با مهندس محاسب پروژه هماهنگ کنید. این کار نه تنها از حوادث جلوگیری می کند، بلکه در بلندمدت صرفه جویی قابل توجهی در هزینه ها ایجاد خواهد کرد.
برای مشاوره تخصصی، استعلام قیمت روز پروفیل صنعتی ST37/ST52 یا دریافت جدول وزنی دقیق، با کارشناسان فولادفیدار تماس بگیرید.